Inzicht in maatschappelijke vraagstukken
Op deze pagina introduceren we vier tools die worden gebruikt voor het in kaart brengen van maatschappelijke impact en ondernemerschap. Met als eerst een overzicht van het kaderen van maatschappelijke vraagstukken, en vervolgens hoe de tools achtereenvolgens of afzonderlijk kunnen worden gebruikt.
Kennis stimuleert verandering
De beste manier om te falen bij het creëren van betekenisvolle verandering is om overhaast oplossingen te zoeken zonder het probleem volledig te begrijpen. Als sociaal ondernemer is je eerste en belangrijkste stap het onderzoeken en karakteriseren van de uitdaging die je wil aanpakken. Sociale en milieukwesties zijn complex, met meerdere oorzaken en verstrekkende gevolgen. Geen enkele interventie kan deze volledig oplossen zonder eerst vast te stellen wie erdoor wordt getroffen, hoe het probleem zich in hun leven manifesteert en wat volgens hen moet worden gedaan. Door tijd en middelen te investeren in het begrijpen van de onderliggende oorzaken en dynamiek van het probleem, kun je oplossingen ontwerpen die zowel impactvol als duurzaam zijn. Dit proces vereist twee perspectieven: het probleem duidelijk zien en de kansen ervan herkennen. Hoe meer informatie je verzamelt, hoe effectiever je maatregelen kunt nemen die leiden tot tastbare, blijvende verbeteringen. Voordat je actie onderneemt, moeten gegevens en inzichten jouw aanpak sturen, want kennis is macht bij het nastreven van sociale verandering.
Als sociaal ondernemer moet je een uitdaging vanuit twee invalshoeken kunnen karakteriseren: je moet het probleem én de kansen kunnen zien. Het is belangrijk om een Impact Gap Canvas voor jouw uitdaging te maken door verschillende mappingtools te gebruiken en vragen te stellen.
Impact GAP CANVAs
Het Impact Gap Canvas is een strategisch hulpmiddel dat wordt gebruikt om een sociale of ecologische uitdaging grondig te begrijpen. Het helpt bij het ordenen van informatie over wat het probleem is, wie erdoor wordt getroffen, wat er al is geprobeerd en waar er nog kansen zijn voor impact, de ‘gaps’. Het overbrugt de kloof tussen het begrijpen van een probleem en het creëren van effectieve, op bewijs gebaseerde oplossingen.
Het canvas is doorgaans onderverdeeld in twee hoofdonderdelen:
- De uitdaging (het probleem begrijpen): dit omvat het definiëren van het probleem, het identificeren van de getroffen bevolkingsgroepen, het onderzoeken van de onderliggende oorzaken, het analyseren van trends en het verkennen van beschikbare gegevens. Het richt zich op wat er al bekend is over het probleem en waarom het blijft bestaan.
- De oplossingen (leren van wat er al bestaat): aan deze kant wordt in kaart gebracht welke interventies, beleidsmaatregelen of innovaties zijn geprobeerd, wat is gelukt of mislukt en waarom. Op basis van deze analyse kunnen gebruikers vaststellen wat nog niet is aangepakt: de impactkloof.
Het belang van het Impact Gaps Canvas ligt in het vermogen om systemisch denken en weloverwogen actie te bevorderen. Het voorkomt ‘solution jumping’, waarbij mensen interventies ontwerpen zonder de complexiteit of context van het probleem volledig te begrijpen. Door datalacunes, onderliggende oorzaken en lessen uit eerdere inspanningen te benadrukken, helpt het canvas sociale ondernemers en changemakers om meer gerichte, duurzame en schaalbare oplossingen te ontwikkelen. Kortom, het zet enthousiasme voor verandering om in strategische, op bewijs gebaseerde impact.
Mappingmethoden voor sociaal ondernemerschap
Het in kaart brengen van maatschappelijke uitdagingen is essentieel voor sociale ondernemers om complexe problemen effectief aan te pakken. Sociale ondernemers moeten de context van het probleem begrijpen om impactvolle en duurzame interventies te kunnen creëren. Het gebruik van mappingtools is een manier voor sociale ondernemers om meer te weten te komen over hun aandachtsgebieden.
Er zijn veel tools beschikbaar waarmee sociale ondernemers de causale effecten en onderlinge verbanden van een maatschappelijk vraagstuk kunnen begrijpen. De volgende vier mappingmethoden helpen bij het visualiseren van problemen, het identificeren van belanghebbenden en het vinden van hefboompunten voor interventie.
4 mapping methoden
- Typologie-mapping: helpt sociale ondernemers bij het vinden van gebieden met complexe problemen die door een sociale onderneming kunnen worden aangepakt.
- Transition Design Problem Mapping: volgt de historische ontwikkeling van een probleem om trends en hefboompunten te identificeren.
- Fishbone Diagram (oorzaak-en-gevolg-mapping): identificeert de onderliggende oorzaken door verschillende factoren te categoriseren.
- Mess mapping: visualiseert de onderlinge afhankelijkheden tussen verschillende aspecten van een probleem om bruikbare inzichten te vinden.
Deze mappingtools kunnen achtereenvolgens of afzonderlijk worden gebruikt.
Methoden in beeld
bronnen
Academische artikelen
Alford, J., & Head, B. W. (2017). Wicked and less wicked problems: a typology and a contingency framework. Policy and Society, 36(3), 397–413. https://doi.org/10.1080/14494035.2017.1361634
Boeken
Chahine, T. (2022). Social entrepreneurship. https://doi.org/10.4324/9781003094715
Websites
- GNDR. (2022, September 13). Mess mapping to prioritise climate risks | GNDR. https://www.gndr.org/resource/localising-climate-projections/mess-mapping-to-prioritise-climate-risks/
- Untapped. (n.d.). A righteous way to solve “Wicked” problems. https://www.untappedjournal.com/issues/issue-6/transition-design-solve-wicked-problem
- The Compass for SBC. (n.d.). Fishbone Diagram Template – The Compass for SBC. https://thecompassforsbc.org/sbcc-tools/fishbone-diagram-template
- The Compass for SBC. (2022, April 21). How to conduct a root cause analysis – the Compass for SBC. https://thecompassforsbc.org/how-to-guide/how-conduct-root-cause-analysis
- The Compass for SBC. (2022b, July 21). Root Cause Tree Template – the Compass for SBC. https://thecompassforsbc.org/sbcc-tools/root-cause-tree-template
Meyer, R. (2024, July 1). Meyer’s Management Models #61. https://www.linkedin.com/pulse/meyers-management-models-61-ron-meyer-cynwe/?trackingId=eHdl3QtiQCe2AEKv9%2BnA%2FA%3D%3D - https://odi.org/en/publications/planning-tools-problem-tree-analysis/
- https://www.strategykinetics.com/files/New_Tools_For_Resolving_Wicked_Problems.pdf
- https://www.anewdirection.org.uk/asset/3624